Na 10 jaar herziene hygiëne adviezen voor de thuiszorg

De hygiënerichtlijnen voor de thuiszorg zijn in de afgelopen tien jaar nooit herzien. Dit komt doordat de Werkgroep Infectie Preventie (WIP) niet langer verantwoordelijk is voor de hygiënerichtlijnen in de thuiszorg, maar dit nu het Landelijk Centrum voor Hygiëne en Veiligheid (LCHV) is. Door tijdgebrek zijn de richtlijnen de afgelopen jaren nooit herzien, waardoor deze niet meer relevant waren. Er moest dus hoognodig iets veranderen en daarom heeft het LCHV nu vijf tijdelijke adviezen voor hygiëne in de thuiszorg opgesteld. 

De adviezen

De opgestelde adviezen hebben betrekking op vijf aspecten: handhygiëne, persoonlijke hygiëne, persoonlijke beschermingsmiddelen, reiniging en desinfectie en MRSA/BRMO. Dat laatste zijn bacteriën die niet meer reageren op gewone antibiotica en vooral voorkomen in ziekenhuizen en verpleeghuizen. Het LCHV benadrukt dat het geen richtlijnen maar echt adviezen zijn. Ze zijn bedoeld om de thuiszorgmedewerkers te ondersteunen in de juiste manier van hygiënisch werken. Hieronder worden de adviezen toegelicht, met een focus op de eerste vier omdat deze het meest van toepassing zijn in de thuiszorg.

Handhygiëne

Het advies voor handhygiëne omschrijft wat wanneer gedaan kan worden en hoe. Er wordt onderscheid gemaakt tussen handreiniging en handdesinfectie. Handreiniging vindt plaats wanneer de handen zichtbaar vuil, plakkerig of nat zijn of na een toiletbezoek. In deze gevallen is het gewenst de handen met water en zeep te wassen, zodat zowel het vuil als de bacteriën verwijderd worden. Als de handen niet zichtbaar vuil zijn, is handdesinfectie met handalcohol voldoende. Dit is minder belastend voor de huid en bespaart tijd ten opzichte van handreiniging. 

Bij handreiniging zijn er vijf te doorlopen stappen. Maak eerst de handen nat, doe vervolgens vloeibare zeep op je handen, wrijf dit minimaal tien seconden grondig uit, spoel daarna de zeep af en droog af met een papieren handdoek, keukenrol of een schone stoffen doek. Belangrijk is dat wanneer je de kraan dichtdraait, je deze niet met je handen aanraakt. Zorg dat er altijd een stuk papier of doek tussen zit, zodat de bacteriën niet direct weer op de handen terecht komen. Het LCHV adviseert verder ook een aantal vaste momenten wanneer er handhygiëne toegepast dient te worden. Allereerst voor en na contact met de cliënt en na contact met de omgeving van de cliënt. Verder, logischerwijs, voor steriele handelingen en na contact met lichaamsvloeistoffen. 

Persoonlijke hygiëne

Het LCHV benadrukt dat een goede persoonlijke hygiëne belangrijk is om de kans op de overdracht van micro-organismen te verkleinen. Hiervoor zijn een aantal verschillende adviezen opgesteld, de belangrijkste en meest gebruikelijke worden hier uitgelicht. Allereerst is het dragen van geschikte werkkleding belangrijk. Dit kan dienstkleding zijn die door de werkgever beschikbaar wordt gesteld of, wanneer dit niet gedaan wordt, eigen kleding die voldoet aan de eisen van werkkleding. De belangrijkste aspecten zijn dat de onderarmen onbedekt zijn, de stof glad en niet pluizend is, de kleding niet los hangt en dat het gewassen kan worden op een temperatuur van 40 tot 60 °C. Verder is schoon haar gewenst, ook een snor en/of baard, en dient lang haar in een staart of opgestoken te worden gedragen. Ook schoon en kortgeknipte nagels dragen bij aan een goede persoonlijke hygiëne. En het is niet wenselijk om nagellak en/of kunstnagels te dragen. Daarnaast is het niet handig om sieraden aan handen en polsen te dragen. Als laatste is het belangrijk om te hoesten of niezen met een afgewend gezicht in de elleboogplooi. Er wordt geadviseerd de neus te snuiten in wegwerpzakdoekjes die na gebruik direct worden weggegooid. 

Persoonlijke beschermingsmiddelen

Er wordt geadviseerd om persoonlijke beschermingsmiddelen te gebruiken wanneer er verwacht wordt dat er contact kan ontstaan met lichaamsvochten van de cliënt. Er zijn verschillende manieren om jezelf te beschermen, behorend bij verschillende handelingen. Zo zijn er handschoenen, beschermende kleding, ademhalingsmaskers en chirurgische mondneusmaskers en spatbrillen. Lees meer over de functies en het gebruik van deze middelen op de website van het RIVM

Reiniging en desinfectie

Naast de hygiëne en bescherming van de medewerkers zelf is het ook belangrijk dat de materialen en de woning van de cliënt schoon zijn. Het uitgangspunt is dat de thuiszorgmedewerker zorgt voor de reiniging en desinfectie van het verpleegkundig materiaal en dat de cliënt of een huishoudelijk medewerker verantwoordelijk is voor de schoonmaak van het interieur. Op de website van het RIVM staat meer informatie over de werkwijze en uitvoering van de reiniging en desinfectie.  

Hygiëne en mobiele apparaten

In de zorg is het gebruik van mobiele apparaten afgelopen jaren sterk toegenomen. Daarom is het van belang om ook hier richtlijnen voor te hebben. Er wordt geadviseerd om tijdens zorghandelingen geen gebruik te maken van telefoon of tablet. Als dit toch gebeurt is het wenselijk de telefoon of tablet schoon te maken en handhygiëne toe te passen voordat de zorghandeling wordt voortgezet.  

Dit zijn dus de adviezen die het LCHV heeft samengesteld. Hiermee hoopt het de thuiszorgmedewerker de komende tijd te kunnen ondersteunen in het hygiënisch uitvoeren van hun werkzaamheden. Meer informatie over de adviezen is te lezen op de website van het RIVM.