Steeds meer zorgorganisaties draaien de inzet van zelfstandige zorgverleners terug. De aanleiding: aangescherpt toezicht op zzp-constructies door de Belastingdienst. Maar waar de regels bedoeld zijn om schijnzelfstandigheid tegen te gaan, ontstaan in de praktijk nieuwe knelpunten. Met de zomermaanden in zicht groeit de bezorgdheid in de sector.
Waarom strengere regels?
De regels rond zzp-constructies zijn aangescherpt om schijnzelfstandigheid tegen te gaan. Dat betekent dat iemand formeel als zelfstandig ondernemer werkt, maar volgens de regels eigenlijk in loondienst is. Bijvoorbeeld omdat de zzp’er niet zelf kan bepalen hoe en wanneer het werk wordt uitgevoerd. In zo’n geval is er sprake van een verkapt dienstverband: de opdrachtgever is feitelijk werkgever, maar betaalt niet de belastingen die horen bij loondienst. Volgens de Wet DBA zijn beide partijen – opdrachtgever én opdrachtnemer – verantwoordelijk om dit te voorkomen. Vanaf 1 januari 2025 is de Belastingdienst volledig gaan handhaven op schijnzelfstandigheid. In 2026 kunnen daar ook boetes bij komen.
Druk op vaste teams loopt op
Op veel plekken betekent het stoppen met of afbouwen van zzp-inzet dat bestaande teams nog verder onder druk komen te staan. In de wijkverpleging en ouderenzorg is het soms al niet meer mogelijk om alle geplande zorg te leveren. Familieleden worden gevraagd om bij te springen of zorg wordt uitgesteld.
Problemen schuiven door
Om de gaten toch te dichten, kiezen sommige instellingen alsnog voor externe inhuur, vaak via bemiddelingsbureaus of andere constructies. Dat drijft de kosten op: niet alleen moet de ingehuurde zorgverlener betaald worden, maar ook het bureau dat de bemiddeling regelt. Zo betaalt de organisatie in feite voor meerdere schakels. Bovendien is er minder directe grip op wie wanneer beschikbaar is. Andere organisaties proberen het vaste dienstverband aantrekkelijker te maken met bonussen of flexibele contractvormen, maar zonder voldoende succes: veel zelfstandige zorgverleners geven aan niet terug te willen in loondienst.
De zorgen over deze ontwikkeling komen breed uit het veld, maar zijn onlangs ook samengebracht in een inventarisatie van beroepsorganisatie NU’91. De signalen zijn eensluidend: de maatregelen schieten hun doel voorbij en leggen een bom onder de inzetbaarheid en motivatie van zorgverleners.
Zomer als breekpunt
De combinatie van krapte, vakantieperiodes en het terugschroeven van flexibele inzet maakt de zomermaanden volgens veel zorgprofessionals ronduit spannend. Teams die nu al op hun tandvlees lopen, dreigen straks echt vast te lopen. Volgens NU’91 groeit het risico op uitval en burn-out, juist onder het vaste personeel dat behouden moet blijven.
“De zorg is geen sector waarin je zomaar capaciteit kunt inleveren,” zegt NU’91-voorzitter Femke Merel van Kooten. “Als de flexibiliteit verdwijnt zonder dat daar iets werkbaars tegenover staat, raken we waardevolle professionals kwijt.”
Structureel tekort wordt groter
De handhaving op zzp’ers vindt plaats tegen de achtergrond van een structureel tekort aan zorgmedewerkers, dat de komende jaren alleen maar zal toenemen. NU’91 waarschuwt dat de huidige koers het probleem juist verdiept: niet alleen vertrekken zelfstandigen, ook mensen in loondienst overwegen te stoppen vanwege de stijgende druk.
Volgens de beroepsorganisatie ligt de oplossing niet in strenger beleid, maar in het aantrekkelijker maken van werken in de zorg. Goede arbeidsvoorwaarden, meer zeggenschap en ontwikkelmogelijkheden kunnen daarbij helpen. “Het tegengaan van misbruik is begrijpelijk,” zegt Van Kooten, “maar niet als het ten koste gaat van zorg voor cliënten en de gezondheid van medewerkers. Het beleid moet de praktijk volgen, niet andersom.”
Wil je op de hoogte blijven van de laatste ontwikkelingen in de zorgsector? Schrijf je dan in voor onze tweewekelijkse nieuwsbrief.







