9,4 procent. Dat is het percentage medewerkers in de ouderenzorg dat momenteel ziek thuis zit. Dit is bijna één op de tien. Voor de collega’s die wel aan het werk zijn, betekent dit een nog zwaardere werkdruk. En die werkdruk maakt weer dat meer mensen uitvallen. Een vicieuze cirkel waar de sector maar moeilijk uit lijkt te komen.
Ook in de rest van de zorg zijn de cijfers zorgwekkend. Het gemiddelde verzuim kwam in 2025 uit op bijna 8 procent. Afgelopen jaren zien we dat dit een trend is van steeds weer stijgende cijfers.
Het echte probleem: mensen komen niet meer terug
Het is niet zo dat er ineens veel meer mensen ziek worden. Het aantal griepjes en verkoudheden blijft ongeveer gelijk. Het probleem zit hem in de duur van het verzuim. Mensen die uitvallen blijven steeds langer thuis: Soms maanden en sommige mensen zelfs meer dan een jaar.
De hoofdoorzaak? Stress. Ongeveer een kwart van het totale ziekteverzuim hangt samen met burn-out, overbelasting of andere stressgerelateerde klachten. En waar een griepje vaak na een week voorbij is, kan iemand met een burn-out maandenlang uitvallen.
Waarom juist de zorg?
Werken in de zorg kan erg intensief zijn.Het is fysiek zwaar werk; tillen, wassen, verzorgen en dat gecombineerd met emotioneel belastende situaties. Zorgmedewerkers zien dagelijks mensen lijden, achteruitgaan, of overlijden.
Daarbovenop is er ook nog eens een personeelstekort. In de ouderenzorg staan meer dan 10.000 vacatures open die maar niet gevuld raken. Dat betekent dat het werk verdeeld moet worden over minder mensen. Die werken harder, krijgen minder pauze, moeten meer overuren maken en dat houdt niemand vol.
Hoe ziet dat eruit in de praktijk?
Stel: een verpleeghuis heeft tien medewerkers op een afdeling. Als er één langdurig uitvalt, moeten de andere negen het werk overnemen. Diensten worden lastiger in te vullen, roosters moeten op het laatste moment worden aangepast en iedereen werkt net wat harder.
Als er dan nóg iemand uitvalt, wordt de druk nog groter. Het wordt lastiger om alle bewoners genoeg aandacht te geven. De kwaliteit van zorg daalt en de medewerkers die er nog zijn, raken overbelast. Vroeg of laat valt er dan weer iemand uit. De spiraal is in gang gezet.
Voor de sector als geheel betekent dit niet alleen een organisatorisch probleem, maar ook een financieel probleem. Het hoge verzuim kost de ouderenzorg alleen al 1,6 miljard euro per jaar. Dit is geld dat eigenlijk naar de zorg zelf zou moeten gaan.
Wat zou kunnen helpen?
Arbodienstverleners ArboNed en HumanCapitalCare benadrukken dat werkgevers meer aandacht moeten besteden aan verzuimpreventie, snelle ondersteuning en betere samenwerking. Ten eerste: voorkomen dat mensen uitvallen. Dat betekent zorgen voor voldoende personeel, werkdruk bespreekbaar maken en investeren in het welzijn van medewerkers. Als mensen signalen afgeven dat het te veel wordt, moet er naar geluisterd worden.
Ten tweede: snel ingrijpen als iemand dreigt uit te vallen. Gemakkelijke toegang tot een bedrijfsarts of psycholoog, begeleiding en het bieden van tijdelijke oplossingen zoals aangepast werk of minder uren.
Ten derde: beter samenwerken. Zorginstellingen kunnen van elkaar leren. Wat werkt in het ene verpleeghuis, kan misschien ook elders helpen. Op een hoger niveau moeten werkgevers, werknemers, overheid en verzekeraars samen op zoek naar structurele oplossingen.
Tijd voor actie
De cijfers liegen er niet om. Het verzuim in de zorg stijgt jaar na jaar en de gevolgen zijn groot, niet alleen voor de medewerkers die uitvallen, maar ook voor hun collega’s die het werk moeten opvangen en uiteindelijk voor de mensen die zorg nodig hebben.
De uitdaging is groot, maar niet onoplosbaar. Steeds meer zorginstellingen experimenteren met vernieuwende roosters, flexibel werken en extra begeleiding voor medewerkers. Hoewel de cijfers nu nog stijgen, laten die initiatieven zien dat verandering mogelijk is.
Uiteindelijk draait het om een simpele vraag: hoe zorgen we goed voor de mensen die voor ons zorgen? Als we dat voor elkaar krijgen, profiteert iedereen daarvan.
Wil je vaker dit soort artikelen lezen over werkdruk, welzijn en oplossingen in de zorg? Schrijf je dan in voor onze nieuwsbrief en blijf op de hoogte van nieuwe inzichten, verhalen uit de praktijk en ontwikkelingen in de sector.
