Er is de afgelopen tijd ontzettend veel over gezegd en geschreven, maar op de werkvloer van ziekenhuizen, verpleeghuizen en klinieken blijft het een groot raadsel: wanneer werk je als zorgprofessional nu écht veilig als zzp’er? Het kabinet wilde met de nieuwe Zelfstandigenwet vooral eindelijk rust en duidelijkheid brengen. Toch slaan juristen, fiscalisten en zorgorganisaties alarm: voor wie aan het bed staat, dreigt de wet de onzekerheid juist alleen maar groter te maken.
Het idee: een ‘veilige haven’ voor echte ondernemers
Om een einde te maken aan schijnzelfstandigheid bedacht de overheid een nieuw concept: de veilige haven. Voldoe je vooraf aan een duidelijke checklist met voorwaarden, dan weet je 100% zeker dat de Belastingdienst jou als zelfstandige ziet. Zorgorganisaties hoeven dan niet bang te zijn voor boetes of naheffingen en de zzp’er kan met een gerust hart aan het werk.
Om gebruik te kunnen maken van die veilige haven, gelden een paar harde regels:
- Je moet ingeschreven staan bij de Kamer van Koophandel en zelf risico’s afdekken.
- Je moet minimaal drie verschillende opdrachtgevers per jaar hebben.
- Je mag niet uitsluitend per uur worden betaald, maar moet echt financieel risico lopen op het resultaat.
- Je mag op de werkvloer niet op dezelfde manier worden aangestuurd als vast personeel
Het probleem: de regels werken niet in de zorg
De nieuwe regels klinken op papier mooi, maar in de zorg werken ze gewoon niet. Volgens vakblad Zorgvisie kunnen zorg-zzp’ers er bijna niet aan voldoen. Dat komt vooral door twee dingen: het uurtarief en het meedraaien in een team.
Ten eerste wil de overheid dat je een vaste prijs afspreekt voor een hele klus en niet per uur betaald krijgt. Maar in de zorg kan dat niet. Fiscalist Karolina Nowak legt in Zorgvisie het verschil uit: een automonteur kan 5.000 euro vragen voor een reparatie, hoeveel uur hij er ook over doet. In de zorg werkt dat niet zo. Een zorgprofessional draait diensten en krijgt gewoon per uur betaald. Je kunt immers geen vaste prijs per patiënt afspreken. De overheid vindt dat je dan geen echte ondernemer bent.
Ten tweede kijkt de overheid streng naar je plek op de afdeling. Een zzp’er mag volgens de wet niet hetzelfde doen als iemand in vaste dienst. Maar wie gaten in het zorgrooster opvangt, draait natuurlijk gewoon mee met het team. Advocaat Céline Peersman waarschuwt in Zorgvisie dat dit direct misgaat. Werk je een paar weken veertig uur op een afdeling? Dan vindt de overheid al snel dat je eigenlijk een gewone werknemer bent.
Brancheorganisaties vrezen leegloop en roosterproblemen
Niet alleen juristen waarschuwen voor de gevolgen; ook de sector zelf maakt zich grote zorgen:
- Zzp-organisatie SoloPartners stelt dat zorgzelfstandigen wel degelijk ondernemersrisico lopen. Dingen zoals verplichte bijscholing, overdrachtsmomenten, reistijd en administratie kunnen zij vaak niet declareren. Bovendien kiezen veel zorgprofessionals bewust voor het zzp-schap vanwege de regie over hun eigen rooster. SoloPartners waarschuwt dat wanneer je ze dwingt terug te gaan in loondienst, dat velen de zorgsector liever helemaal verlaten.
- Brancheverenigingen (zoals ActiZ) zitten met de handen in het haar door personeelstekorten. Zonder flexibele krachten lopen de roosters voor avond-, nacht- en weekenddiensten spaak. Als zorginstellingen door vage regels bang worden voor torenhoge boetes van de Belastingdienst, durven ze straks geen zzp’ers meer in te huren, met gesloten afdelingen door personeelstekort als gevolg.
Voldoe je niet aan de regels? Dan blijft de onzekerheid
Wat gebeurt er als je niet aan de nieuwe voorwaarden voldoet? Je overtreedt niet direct de wet, maar je hebt wél nul zekerheid.
De Belastingdienst kan dan achteraf alsnog controleren en zeggen: “Wij vinden jou toch een gewone werknemer.” Voor de zorginstelling betekent dit een groot risico op naheffingen en boetes. Je bent dan weer precies terug bij af: niemand weet vooraf waar hij aan toe is.
Het plan van de minister is op dit moment nog een voorstel; iedereen mag er nu op reageren. Zzp’ers en zorgorganisaties hopen dan ook vurig dat het kabinet de regels aanpast. Als een gewone zorgdienst niet meer per uur betaald mag worden als zelfstandige, durven instellingen straks geen zzp’ers meer in te huren. En dan komen de zorgroosters pas echt in de problemen.
Wil je op de hoogte blijven van alle ontwikkelingen rondom zzp’ers in de zorg? Schrijf je dan in voor onze nieuwsbrief.
